الکلام الغنی؛ شرح فارسی بر باب اول مغنی - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٢ - نقد مصنف بر كلام ابن عصفور

متكلم و مخاطب مى‌باشد.

و يا بعد از « اىّ » در مقام نداء واقع ميشود همچون:

يا ايّها الرّجل.

و يا پس از « اذا » فجائيه» در مى‌آيد مانند:

خرجت فاذا الاسد (بيرون رفتم پس ناگهان شير حاضر بود).

شاهد در الف و لام « الاسد » مى‌باشد.

و يابر سر اسم زمان حاضر و حال در مى‌آيد نظير:

الآن.

پايان كلام ابن عصفور

نقد مصنّف بر كلام ابن عصفور

مصنّف گويد:

در كلام ابن عصفور تأمّل و نظر داريم زيرا وقوع الف و لام عهد حضورى منحصر در مواردى كه ابن عصفور بيان كرد نبوده بلكه در غير اينمواضع نيز مى‌آيد چنانچه بكسيكه شخصى را مود دشنام و ناسزا قرار داده و اينك در نزد شما حضر است مى‌گوئى:

لا تشتم الرجل (دشنام مده به آنمرد)

الف و لام « الرجل » قطعا براى عهد حضورى است با اينكه در هيچيك از موارد مذكور نيست.

از اين گذشته اشكال ديگرى كه متوجه ابن عصفور است اينكه:

الف و لام بعد از « اذاء فجائيه» براى تعريف شيئى كه حال تكلّم حاضر است نبوده تا آنرا براى عهد حضورى بدانيم، پس اين الف و لام هيچ شباهتى با الف و لام مورد كلام ندارد.

اشكال ديگر برايشان اينستكه: